Iloczyn rozpuszczalności
Iloczyn rozpuszczalności opisuje równowagę między trudno rozpuszczalną solą a jonami znajdującymi się w roztworze nasyconym. Dzięki niemu można przewidzieć, czy w danych warunkach wytrąci się osad oraz w jakiej kolejności będą strącać się różne sole z roztworu.
Materiał przeznaczony dla uczniów liceum realizujących podstawę programową z chemii.
Czego dowiesz się z tego artykułu
- czym jest iloczyn rozpuszczalności i jak go zapisać
- jak obliczać iloczyn rozpuszczalności dla różnych soli
- jak sprawdzić, czy w danych warunkach wytrąci się osad
- co to jest rozpuszczalność molowa i jak wiąże się z iloczynem rozpuszczalności
- jak porównywać kolejność strącania osadów
- na czym polega efekt wspólnego jonu
Fragment artykułu
Iloczyn rozpuszczalności (oznaczany jako Ir lub KSO) to stała równowagi opisująca układ: trudno rozpuszczalna sól ⇄ jony w roztworze nasyconym. Dla ogólnej soli AxBy, która dysocjuje według równania:
AxBy ⇄ xAy+ + yBx−
iloczyn rozpuszczalności ma postać:
IAB = [Ay+]x · [Bx−]y
Wartość iloczynu rozpuszczalności jest stała w danej temperaturze i zależy od rodzaju rozpuszczalnika. Im mniejszy jest iloczyn rozpuszczalności, tym sól jest trudniej rozpuszczalna i tym łatwiej wytrąca się z roztworu w postaci osadu.
Porównując iloczyn stężeń jonów w roztworze z wartością iloczynu rozpuszczalności, można stwierdzić, czy roztwór jest nienasycony, nasycony, czy też w układzie obecny jest osad w równowadze z roztworem.
Ucz się skutecznie, dokładnie pod wymagania
- Przejrzyste wyjaśnienie pojęcia iloczynu rozpuszczalności
- Przykłady obliczeń krok po kroku
- Omówienie kolejności strącania osadów
- Dostęp do wszystkich działów podręcznika
Dołącz do tysięcy uczniów uczących się z Chem24. Bez zobowiązań.
Pełna wersja artykułu zawiera
- definicję iloczynu rozpuszczalności i jego interpretację równowagową
- wzory na iloczyn rozpuszczalności dla soli o różnym stosunku jonów (np. Fe(OH)₃, PbCl₂, Ag₂SO₄)
- omówienie rozpuszczalności molowej i jej związek z iloczynem rozpuszczalności
- przykłady obliczeń: czy wytrąci się osad przy zadanych stężeniach jonów
- analizę kolejności strącania osadów na podstawie wartości Ir
- wyjaśnienie efektu wspólnego jonu i jego wpływu na rozpuszczalność soli
- zadania rachunkowe z rozwiązaniami
Chcesz kontynuować naukę?
- Dostęp do pełnych lekcji i przykładów
- Wyjaśnienia trudnych pojęć krok po kroku
- Możliwość zadawania pytań
- Zero reklam
Ucz się szybciej i skuteczniej z Chem24.
Najczęstsze pytania
Co oznacza, że iloczyn rozpuszczalności jest stały?
Oznacza to, że w danej temperaturze iloczyn stężeń jonów w roztworze nasyconym ma stałą wartość. Jeśli do układu dodamy więcej soli, jej nadmiar nie rozpuści się – pozostanie jako osad, a stężenia jonów w roztworze pozostaną takie, by spełniać wartość iloczynu rozpuszczalności.
Jak sprawdzić, czy wytrąci się osad?
Oblicz iloczyn stężeń jonów w roztworze i porównaj go z wartością iloczynu rozpuszczalności danej soli. Jeśli iloczyn stężeń jest mniejszy od Ir – osad się nie wytrąci. Jeśli jest równy lub większy – roztwór jest nasycony lub pojawi się osad w równowadze z roztworem.
Co to jest efekt wspólnego jonu?
To zjawisko polegające na zmniejszeniu rozpuszczalności trudno rozpuszczalnej soli po dodaniu do roztworu elektrolitu zawierającego jon wchodzący w skład tej soli. Zwiększenie stężenia jednego z jonów wymusza – zgodnie z równowagą – zmniejszenie stężenia drugiego jonu i przesunięcie równowagi w kierunku powstawania osadu.